ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ ಇ-ಬಸ್ ಯೋಜನೆ (PM eBus Scheme) ಒಂದು. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 750 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಬಸ್ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಪಿಎಂ ಇ-ಬಸ್ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು?
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2023ರಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ ಇ-ಬಸ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (PPP) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 10,000 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಮಾರು 20,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 750 ಇ-ಬಸ್ಗಳ ಮಂಜೂರು
ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೇ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ 750 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಬಸ್ಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಬರಲಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಹಾಗೂ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಂಹಪಾಲು
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ 1609 ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳು ಮಂಜೂರಾಗಿವೆ.
ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿರುವ ಬಸ್ಗಳ ವಿವರ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
-
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ – 1050
-
ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ – 972
-
ರಾಜಸ್ಥಾನ – 1150
-
ಗುಜರಾತ್ – 750
-
ಕರ್ನಾಟಕ – 750
-
ಪಂಜಾಬ್ – 447
-
ಹರಿಯಾಣ – 450
-
ಬಿಹಾರ – 400
-
ಒಡಿಶಾ – 400
-
ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ – 240
-
ಕೇರಳ – 293
ಇದಕ್ಕೂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ
ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
-
ಅಸ್ಸಾಂ – 100
-
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ – 50
-
ಮಣಿಪುರ – 50
-
ಮೇಘಾಲಯ – 55
-
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ – 50
-
ಉತ್ತರಾಖಂಡ – 137
ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ:
-
ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು – 45
-
ಲಡಾಖ್ – 48
-
ಪುದುಚೇರಿ – 75
-
ಚಂಡೀಗಢ – 428
-
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ – 200
ಇವುಗಳಿಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಯಾವ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಗಳು ಸಿಗಲಿವೆ?
ಪಿಎಂ ಇ-ಬಸ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಗರಗಳಿಗೂ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಒಟ್ಟು 116 ನಗರಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಿವೆ.
ಈ ಬಸ್ಗಳು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಆರಾಮದಾಯಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕನ್ವರ್ಜೆನ್ಸ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (CESL) ಸಂಸ್ಥೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಸ್ಗಳ ಖರೀದಿ, ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಲವು ಬಸ್ಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಲಾಭ
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಲಾಭಗಳಿವೆ:
-
ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ
-
ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
-
ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ
-
ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ.
ಶೀಘ್ರವೇ ರಸ್ತೆಗಿಳಿಯಲಿವೆ ಇ-ಬಸ್ಗಳು
ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬಸ್ಗಳು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲಿವೆ. ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ನಗರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಪಿಎಂ ಇ-ಬಸ್ ಯೋಜನೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿಗಲಿದೆ.